أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
59
قانون ( فارسى )
پايهاى براى سر است . اين چهار ديواره سختتر از تشنك هستند ، زيرا در برابر افتادنها و ضربهها سهم بيشترى دارند « 86 » . از آنجا كه اين چهار ديواره مانند آهيانهء سر نياز به ساختمان متخلخل ندارند تا بخار تحليل رفته مغز از آن خارج گردد و از آنجا كه مانند تشنك لزومى به تخلخل در آنها نيست تا بر مغز سنگينى نكنند ، از اين روى سختترند و بين آنها نيز ديواره عقبى سختترين است ، زيرا كه از حراست حواس بىنصيب مىباشد . ديواره نخستين ، استخوان پيشانى است و حدود آن به اين قرار است : در قسمت بالا درز تاجى و در پائين درز ديگرى است كه از طرف تاجى كشيده مىشود و نزديك ابرو بر چشم مىگذرد و به انتهاى ديگر تاجى مىرسد . دو ديواره ديگر در طرف راست و طرف چپ قرار دارند و استخوانهائى هستند كه گوشها را در خود جاى دادهاند و بمناسبت سختى زيادشان استخوانهاى دو سنگ ناميده مىشوند . حدود هريك از آنها چنين است : در بالا بوسيله درز قشرى ، در پائين بوسيله درزى كه از كناره درز لامى مىآيد و تا درز تاجى ادامه مىيابد ، در جلو بوسيله بخشى از درز تاجى و در پشت بوسيله بخشى از درز لامى محدود مىشود . حدود ديواره چهارم در بالا بوسيله درز لامى و در پائين بوسيله درزى كه بين سر و استخوان ميخى مشترك است و بهر دو سر لامى مىرسد مشخص مىگردد . استخوان ميخى ( استخوان شبپرهاى ) استخوانى است كه سنگينى ساير استخوانها بر اوست و مقر مغز است . در سخت آفريدن آن دو هدف منظور بوده است : نخست اينكه سختى آن در تحمل سنگينى مغز مددكار است . دوم اينكه اگر سختى كمتر باشد به علت داشتن مواد زائد فساد مىپذيرد و اين استخوان در محلى قرار دارد كه ريختنىها بر آن مىريزند و رعايت در سخت بودن از همين جهت است . در هريك از دو جانب گيجگاه دو استخوان سخت وجود دارد كه عصبى را كه از گيجگاه مىگذرد پوشاندهاند و در طول گيجگاه بطور مورب قرار گرفتهاند و آنها را استخوان زوج ( بالها ) مىنامند . فصل چهارم - تشريح استخوانهاى آرواره و بينى تعداد استخوانهاى آرواره و گيجگاه وقتى معلوم مىشود كه نخست درزهاى آرواره را بيان كنيم : پس گوئيم : حدود آرواره فوقانى چنين است : در بالا درز مشتركى بين آرواره و ( استخوان ) پيشانى وجود دارد كه از زير ابرو مىگذرد و از يك گيجگاه به گيجگاه ديگر مىرسد . در پائين در دو طرف رستنگاه دندانها درزى است كه از ناحيه گوش مىآيد و آرواره
--> ( 86 ) - بخش متورق استخوان آهيانه در طرفين جمجمه كاملا نازك است ولى با عضلات آهيانه تقويت مىشود .